Zbiór dobrych praktyk wolontariackich Stowarzyszenia IBOK
Oddajemy w Wasze ręce opracowanie, będące wynikiem trzech lat współpracy z szerokim gronem wolontariackim, które dołączyło do naszego Stowarzyszenia podczas realizacji projektu „WOW w IBOKu! Wsparcie organizacji wolontariatu systematycznego 2024-2026”. Był to intensywny czas, obfitujący w nowe działania i inicjatywy, ale przede wszystkim, czas wypełniony spotkaniami i nawiązywaniem nowych znajomości. Niektóre z nich trwały krótko, inne trwają nieprzerwanie do dziś (zapraszamy do śledzenia zakładki „aktualności„).
„Zbiór dobrych praktyk wolontariackich IBOK” jest syntetycznym podsumowaniem trzech lat projektu, który nie tylko pozwolił zbudować i rozwinąć system zarządzania wolontariatem, ale był także siłą napędzającą rozwój całego Stowarzyszenia. Chcemy podzielić się z Wami naszymi doświadczeniami i refleksjami, opisując je z kilku perspektyw: od założeń organizacyjnych i opisu formuły współpracy, przez opinie i refleksje Wolontariuszy/ek zebrane podczas badania ilościowego, opracowanie badawcze jednej z naszych Wolontariuszek, pochodzące z obronionej pracy licencjackiej, a wreszcie nasze spostrzeżenia dotyczące praktycznych wskazówek, wartych powielania w innych, podobnych organizacjach.
Mamy nadzieję, że nasze opracowanie będzie stanowić ciekawą i wartościową propozycję dla podobnych do nas organizacji, które posiadają już swoich Wolontariuszy/ki lub planują ich zaangażowanie w najbliższym czasie.
Poniżej przedstawiamy podsumowanie, a tu znajdziecie pełne opracowanie:
Najmocniejszym komunikatem wynikającym z naszego opracowania jest to, że program „WOW w IBOK-u!” warto postrzegać nie tylko jako program wolontariacki, ale jako przestrzeń rozwoju poprzez praktyczne zaangażowanie oraz jako tworzenie społeczności.
Uczestnicy/czki nie przychodzą przede wszystkim po „benefity wolontariackie”. Przychodzą po doświadczenie, wiedzę, kompetencje i możliwość zrobienia czegoś konkretnego. Ważnym czynnikiem jest poczucie sprawczości, celowości, bezpieczeństwa. Kluczowy staje się zatem brak anonimowości działań, o który zabiegamy na każdym kroku współpracy.
To co stanowi fundament działań wolontariackich w Stowarzyszeniu to takie aspekty jak (patrz: Grafika 4): rozwój („Możliwość zdobycia nowych umiejętności, poznanie siebie w nowym działaniu.” [ZDP09], „Pozwala mi to poszerzać swoje horyzonty naukowe oraz zajmować się tematyka, która naprawdę mnie interesuje” [ZDP22]), relacje („Współpraca z zespołem, uczenie się od innych, pogłębianie wiedzy” [ZDP04), sprawczość („Świadomość, że wyniki mojej pracy będą przydatne dla innych osób” [ZDP21], „Widzę to jako dawanie od siebie małej cegiełki do większego projektu, napawa mnie to satysfakcją” [ZDP13], „Widoczne rezultaty działalności” [ZDP07]), sens („Poczucie, że to, co robię ma sens dla badań o kulturze” [ZDP10]) i przynależność („Poznanie ludzi, ich sposobów myślenia, sposobu współpracy w grupie i zarządzania organizacją. A w tym wszystkim cenię najbardziej równe traktowanie i wzajemne wsparcie oraz brak wywyższania się” [ZDP06])
Według obserwacji Natalii Krzyżak, dominująca jest motywacja egocentryczna i to ona ma największy wpływ na zaangażowanie. Motywacja normatywna jest silna, jednak to czynnik nie inicjujący, lecz podtrzymujący, natomiast „motywacja empatyczna występuje najrzadziej i raczej wzmacnia poczucie sensu działania niż chęć zaangażowania”.
Szczególnie ważne jest poczucie sprawczości i użyteczności własnej pracy. Istotne jest poczucie, że wykonywana praca ma realną wartość dla nich samych i dla innych. Ważna jest świadomość, że nawet niewielki indywidualny wkład staje się częścią większego przedsięwzięcia. Wolontariat jest również postrzegany jako bezpieczna przestrzeń do eksperymentowania, uczenia się na błędach i rozwijania własnych zainteresowań.
Wolontariusze/ki wysoko oceniają te elementy organizacji pracy, które zapewniają im relacje z ludźmi i przynależność do społeczności. Ważnym elementem tego doświadczenia jest przyjazna, partnerska atmosfera oparta na wzajemnym wsparciu i równym traktowaniu.
Aby to zapewnić, ważna jest osoba koordynatora/ki, która wprowadza, wspiera, dostosowuje się do Wolontariusza/ki, zapewnia narzędzia i merytoryczne wsparcie w sposób elastyczny i dostosowany do indywidualnych potrzeb przez wszystkie etapy współpracy.
Wolontariusze/ki przychodzą do Stowarzyszenia po doświadczenie i rozwój, ale zostają dla ludzi, społeczności, inspiracji i poczucia, że ich praca ma sens oraz nie jest anonimowa.
Wskazówki
Najczęściej wskazywane braki do dopracowania w przyszłości dotyczą integracji społeczności, utrzymania regularnego kontaktu w późniejszych etapach wolontariatu oraz informowania o zmianach w realizowanych zadaniach.
Jednocześnie pojawia się tu ważna wskazówka dla komunikacji rekrutacyjnej WOW: warto eksponować nie tylko ideę wolontariatu i działania na rzecz innych, ale bardzo konkretnie komunikować „czego możesz się nauczyć”, „jakie doświadczenie zdobędziesz”, „z kim będziesz pracować” i „jakie kompetencje rozwiniesz”, a także „jak może ci to pomóc w przyszłości”, „do czego i w jakich obszarach możesz wykorzystać zdobyte doświadczenie”.
Pełne opracowanie: